خلاصه خبر
- توافق تجاری جدید میان هند و اروپا بدون مشارکت آمریکا امضا شد.
- اروپا همزمان گامهایی برای گسترش تجارت با آمریکای جنوبی و چین برداشته است.
- این توافقها نشاندهنده تلاش کشورها برای کاهش وابستگی به اقتصاد آمریکا هستند.
- با این حال، موانع حقوقی و واکنشهای تند واشنگتن چالشهای این مسیر را آشکار کرده است.
- دونالد ترامپ تهدیدهای تعرفهای جدیدی علیه متحدان تجاری مطرح کرده، اما بسیاری از این تهدیدها عملی نشدهاند.
موج توافقهای تجاری بدون آمریکا
توافق تجاری تازه میان هند و اروپا، جدیدترین نمونه از مجموعه توافقهایی است که طی کمتر از یک ماه اخیر اعلام شده و آمریکا در آنها نقشی ندارد. همزمان، برنامههای دیرینه اروپا برای گسترش تجارت با کشورهای آمریکای جنوبی نیز وارد مرحله جدیدی شده و کانادا و چین هم به یک توافق تجاری محدود برای کاهش تعرفهها بر خودروهای برقی و روغن کانولا دست یافتهاند.
با این حال، این توافقهای جدید نشان میدهند که تلاش جهانی برای شکلدهی به یک نظام تجاری مستقل از آمریکا، مسیری هموار و بدون چالش نیست.
اورزولا فوندرلاین، رئیس کمیسیون اروپا، روز سهشنبه توافق اتحادیه اروپا و هند را «مادر همه توافقها» توصیف کرد؛ توافقی که هدف آن ایجاد یک منطقه آزاد تجاری میان اروپا و هند با جمعیتی حدود دو میلیارد نفر است. او در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «این فقط آغاز راه است.»
در همین راستا، سیما شاه، استراتژیست ارشد جهانی در شرکت Principal Asset Management، اعلام کرد که جهان در حال ورود به وضعیتی چندقطبی است؛ وضعیتی که در آن اقتصادها دیگر نمیتوانند بهطور کامل به آمریکا وابسته باشند و بهتدریج شاهد شکلگیری اتحادهای جدید میان کشورهای مختلف خواهیم بود.
اما این جهان چندوجهی با پیچیدگیهای قابل توجهی همراه است. توافق اروپا با کشورهای آمریکای لاتین به دلیل بررسیهای حقوقی به تعویق افتاده و توافق کانادا و چین نیز با واکنش تند دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، مواجه شده است.
در طول سال ۲۰۲۵، تمرکز ناظران تجارت جهانی عمدتاً بر توافقهای تجاری آمریکا بوده است؛ جایی که دولت ترامپ همزمان با چندین کشور مذاکره میکرد و در کنار آن، تهدیدهای پیاپی تعرفهای مطرح میشد. هرچند گفتوگوهای تجاری با محوریت آمریکا همچنان ادامه دارد و نماینده تجاری این کشور اخیراً در داووس حضور داشته و ترامپ نیز برای سفر به چین در ماه آوریل برنامهریزی کرده، اما رئیسجمهور آمریکا در ماههای اخیر بیشتر به زیر سؤال بردن توافقهای قبلی پرداخته تا معرفی توافقهای جدید.
ترامپ اخیراً کره جنوبی را متهم کرد که به تعهدات خود در توافق تجاری با آمریکا پایبند نیست و تهدید کرد تعرفههای متقابل را از ۱۵ درصد به ۲۵ درصد افزایش خواهد داد. هرچند او یک روز بعد، احتمال قطع کامل روابط تجاری با سئول را کماهمیت جلوه داد و گفت که «به توافقی خواهند رسید».
در این میان، توافق اروپا و هند بهسرعت بهعنوان پاسخی غیرمستقیم به سیاستهای تجاری واشنگتن تلقی شد. بر اساس این توافق، هند بازار خود را به روی خودروهای اروپایی باز میکند و دو طرف متعهد شدهاند تعرفه بیش از ۹۵ درصد کالاهای مبادلهای را حذف یا کاهش دهند. نارندرا مودی، نخستوزیر هند، این توافق را «بزرگترین و تاریخیترین توافق تجارت آزاد» کشورش توصیف کرده است.
تحلیلگران مؤسسه Capital Economics نیز تأکید کردهاند که پیامدهای این توافق نباید دستکم گرفته شود. به گفته آنها، این چهارمین توافق تجاری هند در ماههای اخیر است و میتواند بخشهای متنوعی از نساجی گرفته تا صنایع شیمیایی را منتفع کرده و زمینه رشد سریعتر اقتصادی در میانمدت را فراهم کند.
در مقابل، آمریکا همچنان تعرفههایی تا ۵۰ درصد بر بسیاری از کالاهای هندی اعمال میکند و مذاکرات دو کشور برای دستیابی به یک توافق جامع متوقف شده است.
در سایر جبهههای تجاری نیز چالشها ادامه دارد. توافق بزرگ اروپا با بلوک تجاری مرکوسور در آمریکای جنوبی، که پس از دههها مذاکره به پیشرفت رسیده بود، با مانع جدیدی روبهرو شده است. پارلمان اروپا این توافق را برای بررسی به دیوان دادگستری اتحادیه اروپا ارجاع داده؛ اقدامی که میتواند اجرای آن را سالها به تأخیر بیندازد. کمیسیون اروپا هشدار داده که این تأخیر ممکن است اعتبار اروپا بهعنوان یک شریک تجاری قابل اتکا را تضعیف کند.
توافق اروپا و هند نیز در هفتههای آینده با رأیگیری مشابهی روبهرو خواهد شد، اما به گفته Capital Economics، کنار گذاشتن حوزههای حساس سیاسی مانند کشاورزی، شانس تصویب نهایی این توافق را افزایش داده است.
در مورد توافق محدود کانادا و چین، هرچند این توافق گامی مهم در روابط دو کشور محسوب میشود، اما واکنش شدید آمریکا باعث شده اتاوا از گسترش بیشتر همکاریها با پکن عقبنشینی کند. پس از آنکه ترامپ تهدید کرد در صورت توافق گسترده کانادا با چین، تعرفههایی تا ۱۰۰ درصد اعمال خواهد کرد، نخستوزیر کانادا اعلام کرد قصدی برای امضای توافق تجارت آزاد فراگیر با چین ندارد و توافق اخیر صرفاً برای حل برخی مشکلات سالهای گذشته بوده است.
ترامپ تاکنون واکنش مستقیمی به توافق اروپا و هند نشان نداده، اما در ماههای اخیر تهدیدهای متعددی درباره اعمال تعرفه علیه کشورهایی مانند کانادا، کره جنوبی، ایران و حتی گرینلند مطرح کرده است؛ تهدیدهایی که بسیاری از آنها یا عملی نشده یا بعدها پس گرفته شدهاند. بر اساس تحلیل بلومبرگ اکونومیکس، از میان ۴۹ تهدید تعرفهای ترامپ پس از پیروزی در انتخابات، تنها حدود یکچهارم آنها به مرحله اجرا رسیدهاند.
بروکرهای پیشنهادی
