قیمت طلا از اواخر سال ۲۰۲۳ بیش از دو برابر شده و در یک روند صعودی پایدار، بارها سقفهای تاریخی جدیدی را ثبت کرده است. این فلز گرانبها در سال ۲۰۲۵ عملکردی خیرهکننده داشت و با بازدهی ۶۵ درصدی، از شاخصهای اصلی سهام جهانی پیشی گرفت؛ قویترین عملکرد سالانه طلا از سال ۱۹۷۹ تاکنون. این روند صعودی در ابتدای سال ۲۰۲۶ نیز ادامه یافت.
طلا قرنهاست که بهعنوان یک کالای ارزشمند شناخته میشود و در دنیای مدرن نیز جایگاه مهمی در سبد سرمایهگذاری دارد. در ۲۰ سال منتهی به ۲۰۲۵، بازدهی سالانه متوسط طلا حدود ۱۲ درصد بوده است.
با این حال، نباید از نوسانات شدید قیمت طلا غافل شد. برای مثال، در ۳۰ ژانویه، قیمت طلا در یک روز حدود ۹.۸ درصد سقوط کرد که بزرگترین ریزش یکروزه آن از سال ۲۰۱۳ بود. در گذشته نیز دورههای اصلاح عمیق دیده شده است؛ طلا بین سالهای ۲۰۱۱ تا ۲۰۱۵ نزدیک به ۴۰ درصد افت کرد و تا سال ۲۰۲۰ به سقف قبلی خود بازنگشت.
این ترکیب از رشد تاریخی و نوسان بالا ممکن است سرمایهگذاری در طلا را چالشبرانگیز نشان دهد، اما با این حال، چشمانداز JP Morgan برای طلا در سال ۲۰۲۶ همچنان صعودی است. این بانک سرمایهگذاری پیشبینی خود را به محدوده ۶۰۰۰ تا ۶۳۰۰ دلار به ازای هر اونس افزایش داده است.
اصلاح اخیر قیمت میتواند نقطه ورود مناسبی برای سرمایهگذاران بلندمدت باشد، بهویژه در شرایطی که سرمایهگذاران بهدنبال تنوعبخشی به داراییها، پوشش ریسکهای ژئوپلیتیک و محافظت در برابر شوکهای تورمی هستند.
چه عواملی قیمت طلا را تعیین میکنند؟
۱. ارزش دلار آمریکا
از آنجا که طلا بر حسب دلار آمریکا قیمتگذاری میشود، معمولاً رابطهای معکوس میان ارزش دلار و قیمت طلا وجود دارد. تضعیف دلار، طلا را برای دارندگان سایر ارزها جذابتر کرده و تقاضا را افزایش میدهد؛ در مقابل، تقویت دلار اغلب به فشار نزولی بر قیمت طلا منجر میشود.
البته این رابطه همیشه برقرار نیست. برای مثال، در سالهای ۲۰۱۲–۲۰۱۳ با وجود ثبات نسبی دلار، قیمت طلا حدود ۱۸ درصد افت کرد.
بر اساس تحلیل JP Morgan، در ۶ تا ۱۲ ماه آینده، محیط دلار برای طلا نسبتاً باثبات و کمریسک خواهد بود. نگرانیها درباره پایداری مالی آمریکا و استقلال فدرال رزرو میتواند مانع تقویت جدی دلار شود.
۲. نرخهای بهره واقعی (Real Yields)
طلا دارایی بدون بهره است، بنابراین نرخ بهره واقعی (نرخ بهره پس از کسر تورم) نقش کلیدی در جذابیت آن دارد. بهطور تاریخی، بین نرخ بهره واقعی و قیمت طلا رابطهای معکوس وجود داشته است.
زمانی که نرخهای واقعی کاهش مییابند یا منفی میشوند، هزینه فرصت نگهداری طلا کاهش یافته و تقاضا افزایش مییابد.
افزایشهای بزرگ قیمت طلا در دورههایی مانند ۲۰۰۸–۲۰۱۲ و ۲۰۱۹–۲۰۲۱، عمدتاً نتیجه سیاستهای پولی انبساطی و نرخ بهره نزدیک به صفر بودهاند.
از سال ۲۰۲۲، با وجود افزایش شدید نرخهای واقعی، طلا مقاومت قابلتوجهی از خود نشان داد. این موضوع به تغییر در دینامیک عرضه و تقاضا بازمیگردد که در ادامه بررسی میشود.
عرضه و تقاضا؛ قلب تپنده بازار طلا
برخلاف بسیاری از کالاها، عرضه طلا (استخراج معدنی) طی سالهای اخیر نسبتاً ثابت بوده است. بنابراین، تغییرات قیمت بیشتر از سمت تقاضا هدایت میشود.
منابع اصلی تقاضای طلا:
- جواهرات: حدود ۵۰٪ از مصرف سالانه (بهویژه در هند و چین)
- کاربردهای صنعتی و فناوری: حدود ۱۰٪ (الکترونیک، دندانپزشکی، هوافضا)
- سرمایهگذاری و ذخایر ارزی بانکهای مرکزی
نقش کلیدی بانکهای مرکزی در افزایش قیمت طلا
بانکهای مرکزی در سالهای اخیر به خریداران بزرگ طلا تبدیل شدهاند. در سال ۲۰۲۲، خرید خالص بانکهای مرکزی به رکورد ۱۰۸۲ تن رسید؛ بیش از دو برابر میانگین دهه قبل. این روند در سالهای ۲۰۲۳ و ۲۰۲۴ ادامه یافت.
بسیاری از کشورهای نوظهور هنوز سهم کمتری از ذخایر ارزی خود را به طلا اختصاص دادهاند و انتظار میرود این فاصله در سالهای آینده کاهش یابد.
دلایل اصلی افزایش خرید طلا توسط بانکهای مرکزی:
- افزایش ریسکهای ژئوپلیتیک
- کاهش وابستگی به دلار و ریسک تحریمها
- پوشش ریسک تورم جهانی
سرمایهگذاران خرد و نهادی
سرمایهگذاران از طریق ETFهای طلا، قراردادهای آتی، آپشنها و خرید فیزیکی در این بازار حضور دارند.
از اواسط ۲۰۲۴، ورود سرمایه به ETFهای طلا شدت گرفت و یکی از محرکهای اصلی رشد قیمت طلا در سال ۲۰۲۵ بود. با کاهش نرخ بهره و افت بازدهی نقدی، سرمایهها از پول نقد به سمت طلا و سایر داراییهای جایگزین حرکت کردند.
جایگاه طلا در سبد سرمایهگذاری
مهمترین دلیل نگهداری طلا، تنوعبخشی و کاهش ریسک پرتفوی است.
از نظر تاریخی:
- در پنج سقوط بزرگ بازار سهام (افت بیش از ۲۰٪ شاخص S&P 500)، طلا بهطور میانگین ۶٪ بازدهی مثبت داشته است.
- در دورههایی که تورم آمریکا بین ۳ تا ۴ درصد بوده، بازدهی یکساله طلا بهطور میانگین ۱۳٪ ثبت شده است.
البته طلا دارایی کمریسکی نیست؛ نوسان سالانه آن حدود ۱۷٪ است و اصلاحهای بالای ۱۰٪ بهطور مکرر رخ میدهد.
با این حال، افزودن حدود ۵٪ طلا به یک سبد متعادل (سهام و اوراق بدهی) میتواند بدون کاهش بازده مورد انتظار، نوسان کلی پرتفوی را کاهش دهد.
جمعبندی: چشمانداز قیمت طلا در سال ۲۰۲۶
JP Morgan همچنان دیدگاهی صعودی و قدرتمند نسبت به طلا دارد و محدوده ۶۰۰۰ تا ۶۳۰۰ دلار را برای هر اونس محتمل میداند.
محرکهای اصلی رشد:
- تداوم خرید بانکهای مرکزی
- افزایش ورود سرمایهگذاران خرد
- نگرانی از کسری بودجه دولتها
- ریسکهای ژئوپلیتیک و تورم ساختاری
نتیجهگیری:
طلا شاید دارایی کمنوسانی نباشد، اما در دنیای پرریسک امروز، همچنان یکی از مهمترین ابزارها برای حفظ ارزش سرمایه و متنوعسازی سبد داراییهاست.
نظر کاربران