چرا بانک‌های مرکزی اروپا طلای خود را از آمریکا خارج می‌کنند؟

متن خبر

در حالی که نظم اقتصادی و ژئوپلیتیکی جهان در حال تغییر است، طلا بار دیگر به یکی از مهم‌ترین دارایی‌های استراتژیک بانک‌های مرکزی تبدیل شده است. برخی از بانک‌های مرکزی بزرگ اروپا در حال بررسی یا اجرای برنامه‌هایی برای بازگرداندن بخشی از ذخایر طلای خود از مراکز نگهداری خارجی، به‌ویژه بانک فدرال رزرو نیویورک، هستند.

هلند اخیراً این موضوع را به‌صورت عمومی مطرح کرده است، در حالی که فرانسه و آلمان نیز پیش‌تر اقداماتی در این زمینه انجام داده‌اند. در مقابل، ایتالیا هنوز در برابر فشارهای داخلی برای بازگرداندن ذخایر طلای خود مقاومت می‌کند.

اسپانیا نیز تأیید کرده که بخشی از ذخایر طلای خود را در آمریکا نگهداری می‌کند، اما به دلایل محرمانگی مشخص نمی‌کند چه میزان از ذخایر این کشور در ایالات متحده قرار دارد و آیا برنامه‌ای برای تغییر محل نگهداری آن‌ها وجود دارد یا خیر.

مرتبط: هلند هم طلاهای خود را از آمریکا خارج کرد – لیست کشورهایی که همچنان در آمریکا طلا دارند

چرا اروپا به فکر بازگرداندن طلا افتاده است؟

نگرانی درباره سیاست‌های آمریکا تنها دلیل افزایش تمایل کشورها به بازگرداندن طلا نیست. یکی از مهم‌ترین نقاط عطف در این روند، تصمیم کشورهای غربی برای مسدود کردن دارایی‌های روسیه در سال ۲۰۲۲ پس از حمله این کشور به اوکراین بود.

این اقدام برای بسیاری از کشورهایی که خود را خارج از ائتلاف‌های اصلی قدرت‌های جهانی می‌دانند، یک هشدار محسوب شد. زیرا نشان داد دارایی‌هایی که در خارج از مرزهای یک کشور نگهداری می‌شوند، ممکن است در شرایط خاص ژئوپلیتیکی در معرض محدودیت یا مسدود شدن قرار بگیرند.

هند نیز در سال ۲۰۲۴ بخش بزرگی از طلای خود را که نزد بانک انگلستان نگهداری می‌شد، به داخل کشور بازگرداند و بعداً بخشی از ذخایر نگهداری‌شده در بازل را نیز جابه‌جا کرد.

از این منظر، نگهداری طلا در داخل کشور دیگر صرفاً یک اقدام ملی‌گرایانه یا نمادین تلقی نمی‌شود و برخی کارشناسان آن را بخشی از تلاش کشورها برای افزایش استقلال و امنیت مالی می‌دانند.

اسپانیا؛ ۲۸۱ تن طلا و ذخایری با محل نگهداری نامشخص

بانک مرکزی اسپانیا مجموع ذخایر طلای خود را حدود ۹ میلیون اونس تروا، معادل تقریباً ۲۸۱ تن، اعلام کرده است. ارزش این ذخایر در سال ۲۰۲۵ حدود ۳۳.۲ میلیارد یورو برآورد شده بود.

با این حال، بانک مرکزی اسپانیا جزئیات دقیقی درباره محل نگهداری تمام این ذخایر ارائه نمی‌کند. بخش عمده طلا در خزانه بانک مرکزی اسپانیا قرار دارد، اما بخشی از آن نیز در بانک تسویه بین‌المللی در بازل، بانک انگلستان و فدرال رزرو نیویورک نگهداری می‌شود.

اسپانیا از نظر میزان ذخایر طلا در رتبه ششم اروپا قرار دارد و از این نظر با اتریش برابری می‌کند. اتریش برخلاف اسپانیا اطلاعات دقیق‌تری درباره محل نگهداری ذخایر خود ارائه کرده و بخش عمده طلا در وین قرار دارد، در حالی که حدود ۸۴ تن در بریتانیا و ۵۶ تن در سوئیس نگهداری می‌شود.

طلا و بازگشت به نقش استراتژیک

اهمیت طلا در نظام پولی جهان موضوع جدیدی نیست. پس از جنگ جهانی دوم، کنفرانس برتون وودز زمینه ایجاد ساختار جدید مالی بین‌المللی را فراهم کرد که در آن طلا نقش محوری داشت.

تا سال ۱۹۷۲، قیمت هر اونس طلا معادل ۳۵ دلار تعیین شده بود و بانک‌های مرکزی از طلا به‌عنوان یکی از پایه‌های نظام پولی و انتشار ارز استفاده می‌کردند.

اگرچه جهان در نهایت استاندارد طلا را کنار گذاشت، بانک‌های مرکزی همچنان طلا را در کنار دارایی‌هایی مانند ارزهای خارجی، به‌خصوص دلار، و اوراق قرضه دولتی در ذخایر خود نگهداری می‌کنند.

به گفته کارشناسان، طلا صرفاً یک ابزار سرمایه‌گذاری نیست؛ بلکه همچنان می‌تواند نقش مهمی در ایجاد اعتماد به نظام پولی و مدیریت ریسک‌های مالی و ژئوپلیتیکی داشته باشد.

آلمان؛ بزرگ‌ترین دارنده ذخایر طلا

آلمان یکی از مهم‌ترین نمونه‌ها در این روند است. این کشور بزرگ‌ترین ذخایر طلای جهان را در اختیار دارد و همچنان حدود یک‌سوم این ذخایر را در نیویورک نگهداری می‌کند.

بر اساس برآورد Financial Times، آلمان و ایتالیا در مجموع حدود ۲۴۵ میلیارد دلار از ذخایر خود را در آمریکا نگهداری می‌کنند. به همین دلیل، هرگونه تصمیم برای بازگرداندن این دارایی‌ها می‌تواند پیام مهمی درباره تغییر رویکرد کشورهای اروپایی نسبت به امنیت ذخایر خارجی داشته باشد.

با این حال، برخی کارشناسان معتقدند بازگرداندن گسترده ذخایر طلا باید هماهنگ و تدریجی باشد و تبدیل شدن آن به یک روند ناگهانی می‌تواند پیام‌های نامناسبی برای بازارهای مالی ایجاد کند.

چرا تقاضای بانک‌های مرکزی برای طلا افزایش یافته است؟

بازگرداندن ذخایر موجود تنها بخشی از داستان است. بانک‌های مرکزی در سال‌های اخیر به خرید طلا نیز ادامه داده‌اند و این روند در برخی اقتصادهای نوظهور شدت بیشتری داشته است.

افزایش تنش‌های ژئوپلیتیکی، نگرانی درباره تحریم‌ها، تغییرات احتمالی در نظام پولی جهانی و تردید درباره نقش آینده دلار به‌عنوان مهم‌ترین ارز ذخیره جهان، همگی عواملی هستند که جذابیت طلا را برای بانک‌های مرکزی افزایش داده‌اند.

در چنین شرایطی، طلا می‌تواند به‌عنوان دارایی‌ای بدون ریسک اعتباری مستقیم یک دولت، بخشی از ریسک ذخایر ارزی کشورها را کاهش دهد.

آیا اروپا در حال کاهش وابستگی به آمریکا است؟

بانک مرکزی اروپا اعلام کرده است که تاکنون هیچ توصیه‌ای به کشورهای عضو درباره بازگرداندن ذخایر طلا صادر نکرده است. هر یک از کشورهای عضو منطقه یورو همچنان مدیریت ذخایر طلای خود را بر عهده دارند.

با این حال، ذخایر طلای بانک‌های مرکزی ملی بخشی از پشتوانه کلی نظام یورو محسوب می‌شوند. به همین دلیل، تصمیم‌های جداگانه کشورهای اروپایی درباره محل نگهداری طلا می‌تواند در نهایت به موضوعی گسترده‌تر درباره استقلال استراتژیک اروپا تبدیل شود.

برخی کارشناسان معتقدند انتقال بخشی از طلا به داخل اروپا لزوماً به معنای بی‌اعتمادی کامل به آمریکا نیست؛ بلکه می‌تواند اقدامی برای افزایش تنوع جغرافیایی ذخایر و کاهش ریسک‌های ژئوپلیتیکی باشد.

چشم‌انداز طلا در بازار جهانی

روند افزایش ذخایر طلا توسط بانک‌های مرکزی، در کنار تقاضای سرمایه‌گذاران برای دارایی‌های امن، می‌تواند در بلندمدت از قیمت فلز زرد حمایت کند. همزمان، هرگونه کاهش اعتماد به دلار یا افزایش نگرانی درباره آینده نظام مالی بین‌المللی می‌تواند جذابیت طلا را بیشتر کند.

از سوی دیگر، تمرکز بیشتر بانک‌های مرکزی بر طلا نشان می‌دهد که این فلز همچنان فراتر از یک کالای ارزشمند یا ابزار سرمایه‌گذاری، جایگاهی استراتژیک در مدیریت ذخایر ارزی کشورها دارد.

برای رصد قیمت لحظه‌ای طلا و بررسی روند XAU/USD، می‌توانید از نمودار زنده طلا استفاده کنید. همچنین برای دنبال کردن تحولات بازار ارز و اقتصاد جهانی، اخبار فارکس و نمودارهای زنده بازار تجارت آفرین در دسترس هستند.