روانشناسی

چرا باید پولتان را برای کسب تجربه خرج کنید نه کسب اشیا

وقتیکه شما هرروزتان را سخت و هوشمندانه کار میکنید و مقدار زیادی پول اضافه بر مخارجتان باقی میماند، باید بدانید این پول را چگونه به درستی خرج کنید. شاید اگر به علم گوش دهیم بتوانیم از این منابع خود بیشترین خوشحالی را نصیب خود کنیم.

البته این مقاله به مقولۀ سرمایه گذاری و خریدِ دارایی که اساس فکری هر تجارت آفرین است وارد نمیشود. بلکه میخواهیم بدانیم چگونه خوشحال تر باشیم.

 

یک پارادوکس در مالکیت

دکتر توماس گیلوویچ، پروفسور دانشگاه کورنل، در یک تحقیقی که ۲۰ سال به طول انجامید به نتیجه ای بسیار قدرتمند و دقیق دست پیدا کرد: “پولتان را برای مالکیت اشیا خرج نکنید”. مشکلی که در اشیا وجود دارد این است که خوشحالی بوجود آمده از آنها به سرعت محو و نابود میشود. سه دلیل چالش برانگیز برای این امر وجود دارد:

  •  ما به مایملکِ جدید عادت میکنیم. چیزی که ابتدا جدید و هیجان انگیز به نظر میرسد به سرعت به یک امری عادی تبدیل میشود.
  •  ما شروع به بالا بردن نمودار میکنیم. یک خرید جدید توقعات جدیدی با خود به همراه می آورد. به محض اینکه به آن چیز جدید عادت کردیم به دنبال چیزی بهتر از آن میگردیم. این یک پروسۀ ادامه دار است.
  •  همسایه ها همیشه در کنار ما هستند. مایملک به طور ذاتی با خود مقایسه کردن می آورد. ما یک ماشین جدید میخریم و با آن خوشحال هستیم تا زمانیکه یکی از دوستانمان یکی بهتر از آن میخرد و همیشه کسی هست که یکی بهتر از آن داشته باشد.

 

دکتر گیلوویچ میگوید “عادت کردن دشمن خوشحال بودن است. ما اشیا را خریداری میکنیم تا ما را خوشحال کنند و موفق میشویم. امّا فقط برای مدتی کوتاه. چیزهای جدید در ابتدا هیجان انگیز هستند امّا بعداً ما به آنها عادت میکنیم.”

پارادوکسی که در مالکیت اشیاء وجود دارد این است که ما فکر میکنیم خوشحالی ای که از خرید آنها بوجود می آید به اندازۀ بودنِ آنها به طول می انجامد. به نظر میرسد درکی که از سرمایه گذاری برای خرید اشیاء داریم و دائمی دانستن لذت آن امری اشتباه باشد.

 

قدرت تجربیات

دکتر گیلوویچ و همکاران او در این تحقیق دریافتند که تجربیات – به هر شکلی که باشند – شادی طولانی تری را با خود به همراه می آورند. در اینجا میگوئیم که چرا:

تجربیات به بخشی از هویت ما تبدیل میشوند. ما آن اشیایی که داریم نیستیم بلکه ما انباشته ای از همۀ آنچیزهایی که دیده ایم، انجام داده ایم، جاهایی که بوده ایم و چیزهایی که یاد گرفته ایم هستیم. با خریدن یک اپل واچ هرگز نمیتوانید آنچیزی که هستید را تغییر دهید امّا چند روز استراحت کردن و کوهنوردی به قله های دماوند تا انتها، قطعاً این کار را انجام میدهد.

“تجربیات به مراتب بخش بزرگتری از ما را نسبت به اجسام و اشیاء تشکیل میدهند.” این گفتۀ آقای گیلوویچ است. “شما به ندرت میتوانید اجسام مادی ای که دارید را دوست بدارید. شما میتوانید با خود فکر کنید که قسمتی از هویت شما در ارتباط با آن اشیاء است ولی با این وجود آنها از شما جدا میمانند. در مقابل تجربیات شما به واقع بخشی از شما را تشکیل میدهند. ما مجموع تمام تجربیاتمان هستیم.”

مقایسات اهمیت بسیار کمی دارند. ما تجربیاتمان را همانند وسایلمان با دیگران مقایسه نمیکنیم. در یک تحقیق در دانشگاه هاروارد، وقتیکه از افراد پرسیده شد که آیا ترجیح میدهند حقوق بیشتری داشته باشید در حالیکه حقوقتان کمتر از حقوق دیگر همکارانتان است و یا اینکه حقوق کمتری داشته باشید در حالیکه حقوقتان از دیگر همکارانتان بالاتر است، خیلی ها  مطمئن نبودند که چه جوابی بدهند. امّا وقتیکه همین سئوال دربارۀ طول مدت تعطیلات پرسیده شد بیشتر افراد تعطیلات بلندتر را انتخاب کردند با وجود اینکه از بقیۀ همکارانشان مدت کوتاهتری را میتوانستند در تعطیلات باشند. بسیار دشوار است که بتوان ارزش نسبی دو تجربۀ مختلف را تعیین کرد که همین باعث لذت بخش بودن بیشتر آنها میشود.

انتظار اهمیت دارد. دکتر گیلوویچ همچنین برروی انتظار تحقیقاتی را بعمل آورد و دریافت که انتظارِ یک تجربه باعث هیجان و لذت میشود درحالیکه انتظار برای مالکیت اشیاء باعث بی صبری و کم حوصلگی میشود. تجربیات از همان ابتدای برنامه ریزی لذت بخش هستند و همچنین به خاطر آوردن آنها نیز باعث شعف در ذهن فرد میشود.

تجربیات زودگذر هستند (که چیز خوبی است). آیا تا حالا برای شما این اتفاق افتاده است که چیزی را خریداری کرده باشید ولی متوجه شده باشید که به آن اندازه که فکر میکردید لذت بخش نیست؟ به محض اینکه آن را خریداری کردید دقیقاً جلوی چشم شما قرار دارد و یادآور ناامیدی های شما میشود. و حتی اگر یک خرید توقعات شما را برآورده کند ندامت خریدِ آن جایگزین میشود. ” بله، با حال است امّا احتمالاً ارزش این پول را نداشته است.” ما این کار را برای تجربیات انجام نمیدهیم. با وجود این حقیقت که تجربیات برای مدت طولانی لمس نمیشوند ولی این امر باعث میشود تا ارزش آنها بالاتر برود و این ارزش با گذر زمان حتی بیشتر هم میشود.

 

یک جمع بندی کلی

آقای گیلوویچ و همکارانش تنها افرادی نیستند که باور دارند تجربیات ما را از اشیاء خوشحال تر نگه میدارند. دکتر الیزابت دان، استاد دانشگاه بریتیش کولومبیا نیز در این موضوع تحقیق کرده است. او شادیهای موقتی که از خرید اشیا حاصل میشود را “گودال آب لذت” مینامد. به بیان دیگر اینگونه لذایذ به به سرعت تبخیر شده و چیزی که بر جا میماند نیاز بیشتر است. اشیاء ممکن است که از تجربیات طولانی تر بمانند امّا خاطرات که بر جای میماند بیشترین اهمیّت را در خوشحالی ما دارد.

تجارت آفرین

دیدگاهتان را بنویسید